Gìn giữ "hồn cốt" Panduranga: Tu bổ khoa học và bảo tồn nguyên trạng Tháp Pô Klong Garai

Sừng sững trên đồi Trầu hơn 700 năm qua, quần thể Tháp Pô Klong Garai là kiệt tác kiến trúc vượt thời gian của người Chăm và là Di tích quốc gia đặc biệt. Được xây dựng từ cuối thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XIV, cụm di tích bao gồm Tháp Chính, Tháp Cổng và Tháp Lửa vẫn lưu giữ trọn vẹn sắc gạch đỏ thẫm cùng những hoa văn điêu khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn của vùng đất Panduranga xưa. Đóng vai trò là điểm chạm đầu tiên của khu vực, Nhà ga Quốc tế Cam Ranh (CRTC) mang đến mạng lưới kết nối giao thông thông suốt, giúp những du khách đam mê khám phá chiều sâu văn hóa dễ dàng tiếp cận kho tàng di sản vô giá này ngay từ khi đặt chân đến Việt Nam.

Dù mang vẻ đẹp uy nghi trầm mặc, quần thể tháp không thể tránh khỏi những tác động bào mòn của nắng, gió và độ ẩm khắc nghiệt qua hàng thế kỷ. Trước những dấu hiệu xuống cấp của vật liệu, công tác lập quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích đang được triển khai vô cùng thận trọng. Triết lý cốt lõi của dự án không phải là "làm mới" công trình, mà là giữ lại tối đa tính chân xác của lịch sử. Mọi giải pháp can thiệp đều phải dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học vững chắc, ưu tiên gia cố cấu kiện gốc và kỹ thuật xây gạch mài chập đặc thù, nhằm đảm bảo di tích không bị biến dạng hay mất đi giá trị nguyên bản.

Vượt lên trên những khối gạch đá, Tháp Pô Klong Garai thực sự là một không gian văn hóa đang sống mãnh liệt trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng Chăm Bàlamôn. Nơi đây là trung tâm tâm linh, nơi tiếng trống, tiếng kèn và những điệu múa truyền thống trong lễ hội Katê hàng năm tiếp tục thổi hồn vào di sản. Bằng sự kết hợp hài hòa giữa việc tu bổ kiến trúc vật thể và duy trì không gian thực hành tín ngưỡng phi vật thể, công tác bảo tồn sẽ bảo vệ vẹn nguyên hình hài của một công trình cổ, để thế hệ mai sau vẫn luôn nhận ra dấu ấn kiêu hãnh của nền văn hóa Chăm rực rỡ trên mảnh đất này.